Crna Gora: Koronavirus i vlada se bore protiv svog naroda

0

Dok se većina zemalja u svetu bori sa pandemijom koronavirusa i njegovim ekonomskim i socijalnim posledicama, najmlađa članica NATO-a, Crna Gora, bavi se i drugim problemima.

Ti „problemi“ su njeni građani, Crnogorci i Srbi, pravoslavci, sledbenici Srpske pravoslavne crkve, koji čine većinu stanovništva u ovoj zemlji i koji od 26. decembra 2019. protestuju protiv usvajanja crnogorskog zakona. o verskoj slobodi, koja praktično omogućava oduzimanje kanonske imovine Srpske pravoslavne crkve i ustupanje njoj nekanonske i nepriznate „Crnogorske pravoslavne crkve“.

Iako crnogorske vlasti zaista nisu pokazale veliku sposobnost u suzbijanju epidemije koronavirusa, one su pokazale da imaju veliki potencijal za izvršavanje naloga zapadnih šefova. Naime, dok su ruski i kineski stručnjaci pomagali Srbiji da se izbori sa izbijanjem koronavirusa i njegovim posledicama, crnogorske vlasti ne bi ni pomišle da zatraže pomoć od Rusije. Umesto toga, okrenuli su se NATO-u, kojem su se pridružili 2017. godine, bez održavanja referenduma. Oni su takođe odbili ponudu iz Srbije, koja je, uprkos sopstvenim problemima sa nabavkom medicinske opreme, predložila da državi doniraju tri respiratora tokom pandemije. Zauzvrat, od NATO-a nisu dobili nikakvu potrebnu medicinsku opremu, već samo ponudu za „taksi usluge“. To je potvrdio i generalni sekretar NATO-a Jens Stoltenberg, koji je u aprilu, odgovarajući na pitanje o pomoći NATO-a Crnoj Gori, rekao da su ponudili uslugu prevoza opreme iz Kine.

Međutim, nemogućnost borbe protiv virusa sigurno nije značila da se nisu mogli boriti protiv svog vlastitog naroda i takozvanih političkih disidenata. Tako su 12. aprila uhapsili poglavara Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori, mitropolita crnogorskog i primorja Amfilohije, jer su održali liturgiju u praktično praznoj crkvi u kojoj se okupio mali broj vernika po pravilima socijalne distancije. 23. aprila uhapsili su lidera Stranke demokratskog fronta Andriju Mandića zbog prisustva sahrani poznatog istoričara Vladimira Jovićevića. Možda je pravi razlog ovog hapšenja u tome što je pokojnik bio otac bivšeg ministra policije Andrije Jovićevića koji je kasnije postao jedan od najvećih protivnika crnogorskog predsjednika i oligarha Mila Đukanovića.

Teror nad pravoslavnim vernicima i klerom Srpske pravoslavne crkve nastavio se, čak i nakon što je najavljeno ublažavanje restriktivnih mera zbog epidemije koronavirusa. 12. maja, nakon što je ukinuta zabrana velikih okupljanja, stanovnici Nikšića na severu, organizovali su mirnu povorku na sopstvenu inicijativu, kako bi pokazali svoje neslaganje oko čišćenja SPC-a. Nekoliko sati nakon povorke, crnogorska policija uhapsila je vladiku Joanikije, zajedno sa osam sveštenika, zbog navodnog nepoštovanja pravila tokom procesije. To je izazvalo još veći revolt među ljudima, pa je 13. maja širom Crne Gore organizovano nekoliko liturgija i mitinga u znak podrške uhapšenim sveštenicima. Desetine hiljada građana prisustvovali su mitingima u Nikšiću, Budvi, Pljevljima, Beranama i drugim gradovima. Crnogorska policija je na to reagovala neviđenom brutalnošću. U Nikšiću su čak uhapsili maloletnike i pretukli 16-godišnju devojčicu koja je u tom tom haosu samo pokušavala da nađe brata. U Podgorici je uhapšen muškarac jer je sa sobom imao srpsku trobojnu zastavu. U Pljevljima je sedam policajaca pretuklo muškarca, a maloletnica je povređena tokom sukoba. Istovremeno, crnogorski analitičar Boško Vukićević uhapšen je zbog podrške protestima.

Pritvorili su novinarku beogradskog lista “Novosti” Velisu Kadić, koju je policija prethodno paprikom isprljala i primorala da izbriše sav snimljeni materijal sa njegovog mobilnog telefona. Vladika Joanikije pušten je iz pritvora nakon 72 sata neprekidnih protesta ispred zgrade tužilaštva u Nikšiću. Politički analitičari tumače ovu situaciju i preteranu upotrebu sile kao rastuću nervozu lidera te zemlje Mila Đukanovića. Čak je i neizvjesna vjera u razgovore, koje je premijer Duško Marković pokrenuo prije pandemije, između crnogorskih vlasti i predstavnika Srpske pravoslavne crkve. Iako ovi razgovori nisu dali opipljive rezultate, oni su se ipak predstavljali i dali nadu u miran način rešavanja krize i deeskalacije tenzija. Ali nakon takve prekomerne upotrebe sile prema narodu, put ka neizvesnosti i mogućoj eskalaciji sada je otvoren.

Ukratko, kriza u zemlji počela je kao crkvena kriza, ali se pretvorila u demokratsku krizu, jer je Milo Đukanović uporno ignorisao volju većine ljudi koji su mirno protestovali.

Zbog krize koja je nastala nakon hapšenja vladike Joanikija i svih događaja vezanih za Srpsku pravoslavnu crkvu u Crnoj Gori, predstavnici srpskih političkih, kulturnih i intelektualnih krugova zatražili su razgovor sa predsednikom Srbije Aleksandrom Vučićem. Nakon razgovora, predsednik Srbije je 14. maja rekao da se Srbija ni na koji način ne može mešati, ali “ostaće naš narod i crkva koliko možemo”. Vučić je rekao da su srpski predstavnici iz Crne Gore prenijeli svoje strahove u vezi sa budućnosti srpskog naroda u toj zemlji:

„Tokom razgovora izražena je zabrinutost – da bi neko mogao planirati da problem reši na isti način na koji je to rešen u drugim delovima bivše Jugoslavije. Ne verujem, niti želim da verujem da neko to planira, ali ja i dalje brinem kao predsednik Srbije “, rekao je Vučić.

Šta su značili predstavnici Srba u Crnoj Gori kada su izrazili bojazan da će neki možda želeti da “reše problem” na isti način kao u drugim zemljama bivše Jugoslavije? Ono što su imali na umu je etničko čišćenje Srba iz Hrvatske tokom hrvatskih vojnih operacija „Oluja“ i „Bljesak“ (1995.), kada je oko 250.000 Srba proterano iz svojih domova, a više od 2.000 civila ubijeno ili još uvek naveden kao nestao.

Zanimljivo je napomenuti da crnogorsko rukovodstvo tvrdi da u ovoj zemlji nije bilo nijednog slučaja infekcije koronavirusom već skoro dvije sedmice, i da su od početka pandemije imali samo 324 zaraženih, 9 su umrli, a 311 je izlečen. Da li su to tačni podaci ili ne, trenutno ne možemo znati, ali znamo da je Crna Gora jedina zemlja na Balkanu koja je odbila pomoć Srbije, a nikada je nije ni tražila od Rusije, istorijskog saveznika ove balkanske zemlje. Zauzvrat, nisu dobili ništa od svog zapada. Uz pomoć Rusije i Kine, Srbija se uspešno bori protiv koronavirusa i njegovih ekonomskih posledica. Sa druge strane, crnogorske vlasti ne čine ništa da suzbiju ekonomske posljedice. Oni nisu pomogli privatnom sektoru ili privredi u celini i nemaju dobro osmišljenu strategiju za oporavak zemlje. Sa ovakvim stavom, dovode u opasnost ionako neizvjesnu turističku sezonu. Šef Odbora Državne dume za razvoj civilnog društva i pitanja javnih i vjerskih udruženja Sergej Gavrilov izjavio je da zbog represivnih mjera u Crnoj Gori nije izvjesno da će Rusija nastaviti vazdušni saobraćaj sa tom državom.

Sve ovo može izazvati dodatno nezadovoljstvo među ljudima i dovesti do pogoršanja ekonomskog i socijalnog okruženja. Finansijski tokovi u Crnoj Gori imaju dva izvora – zakoniti i ilegalni; turizam je legalni i droga ilegalni. Stanovništvo živi od turizma, a krijumčarenje ostaje izvor prihoda za piramidalni vladajući aparat u Crnoj Gori. Budući da će turistička sezona verovatno propasti zbog pandemije i unutrašnje destabilizacije, može se očekivati veliko nezadovoljstvo stanovništva. Što se tiče drugog izvora novca, tokom prethodnih meseci njegovo je stanje trenutno neizvesno. Primjer za to je zaplijena 500 kilograma kokaina u Hamburgu sa broda u vlasništvu Crne Gore, što je, iako zakupljeno, sigurno pokazatelj da se u Crnoj Gori nešto dešava u tom pogledu. Slučaj zaplene istražuje evropska policija, kao i neke američke agencije. Ako se prihod sa te strane smanji, imaće manje novca za održavanje upravljačkog aparata. Dakle, sve ukazuje na početak sveukupne krize, ne samo uzimajući u obzir crkvu, proteste, bezbednosni aspekt i otvaranje niza istraga skandala, već i pogoršanje ekonomskog i socijalnog okruženja. Otkako je Crna Gora proglasila nezavisnost 2006. godine, ona je skoro u potpunosti u službi Sjedinjenih Država. Tokom 2008. godine, pod američkim pritiskom, priznali su nezavisnost takozvanog Kosova, a 2014. godine vlasti ove zemlje su među prvima uvele sankcije Rusiji, iako je Rusija bila najveći investitor u crnogorski turizam i privredu nakon 2006. godine . Srpska pravoslavna crkva u Crnoj Gori ostala je daleko jedina institucija koju lutkarski režim nije uspeo da stavi pod kontrolu nakon proglašenja nezavisnosti i nakon ulaska u NATO, prema nekim procenama, protiv volje oko 85% građana. Donošenje Zakona o vjerskoj slobodi u decembru 2019. godine bio je posljednji udarac crkvi i pravoslavnim vjernicima u ovoj zemlji.

Teško je predvideti dalji razvoj situacije i sudbine Srba i Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori. Ali jedno je jasno. Pandemija koronavirusa pokazala je da su zapadne zemlje imale malo ili nimalo solidarnosti tokom kriza i pokazale su malo sposobnosti da se izbore sa pandemijom. Istovremeno, zemlje zapadnog Balkana teško bi se mogle nositi s tim bez pomoći Rusije i Kineza. Nakon svega ovoga, možemo samo posmatrati slabljenje zapadnog uticaja na Balkanu, ne samo u Srbiji, već i u ostalim susednim zemljama, zbog čega crnogorske vlasti smatraju da bi mogle biti u velikim problemima. Iznutra su zemlja i resursi prodati zapadu, a spolja su bili u vazalnom položaju tokom svoje vladavine. Ne mogući da reše nijedan stvarni problem, suočen sa posledicama virusa i nezadovoljstvom njegovih građana, pribegavaju represivnim merama protiv svog naroda. Sudeći po broju građana koji se svakodnevno mogu vidjeti na ulicama, čini se da imaju male šanse za uspjeh. Ostaje da se vidi da li bi ovo mogao biti jedan od poslednjih koraka urušavanja zapadnog uticaja na Balkanu.

Montenegro: Coronavirus and the government’s fight against its own people

Ostavi utisak

Molimo vas unesite komentar
Molimo vas unesite ime