Kratka priča o tome kako je jedan srpski vladika ocenio da je obeležavanje imendana Svetog Vlaha važnije od parastosa žrtvama Oluje.
U slučaju srpskog naroda i njegovog istorijskog tumbanja ne može biti govora samo o izdaji, dezerterstvu i potezima pojedinaca koji rade protiv svog naroda. Srbi najveći stradalnici protekla dva veka trebalo bi da osveste svoju poziciju i konačno shvate šta im se desilo. Bila je to velika istorijska havarija i to je natjeralo naš narod da plati veliku cenu. Sve zbog potrebe za slobodom i nezavisnošću.
Postoji obaveza da se ponašamo u skladu sa onim što se naziva civilni sektor. Za nas je tu najvažnije da se istorijska odgovornost stradanja drugih ali i nas samih ističe kako bi se povećao nivo društvene odgovornosti.
Tako je i stradanje Srba u hrvatsko-američkoj akciji ,,Oluja” u vreme Borisa Tadića obeležavano retko i pomalo stidljivo, izuzev opela u crkvi Svetog Marka. U stvari tu nije bilo ničeg drugog. Ali danas već možemo govoriti o masovnom obeležavanju ovog najtežeg dana u srpskoj istoriji na prelomu dva veka. Tu se, međutim, gubi trag intelektualcima koji su skloni praktikovanju onoga što se podrazumeva kao civilni aktivizam. Retko se ko od prozapadnih nevladinih organizacija javlja tim povodom i retko ko od njih konstatuje da je to bilo najveće etničko čišćenje u završnici rata devedesetih. Teško bi od njih bilo očekivati obrnuto, najveći broj njih laže za platu.
Ali gde se recimo izgube neki od crkvenih velikodostojnika. Da li je vladika zahumsko-hercegovački Grigorije krenuo stopama zaštite civilnih vrednosti zanemarujući veliko stradanje vlastite nacije. Da li je sitno računovodstvo trgovačke, a ne svešteničke svesti preovladalo kod ovog vladike pa se zbog dubrovačkih plaža na kojima se rado kupa, i otmjenih dubrovačkih lokala u kojima večera uz sveće plaši da predvodi opelo stradalnicima Oluje u trebinjskoj crkvi, nego to prepušta starijem, penzionisanom kolegi Atanasiju. Začeće moderne srpske države je skriveno upravo u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Da ne bi naših vladika iz Karlovačke i Negotinske eparhije ne bi bilo ni Prvog ni Drugog ustanka, pa ni srpske kneževine, kasnije kraljevine. Ovako vladika Grigorije ne samo da iznevjerava nacionalne vrednosti i nezabeleženo stradalništvo u modernoj istoriji Evrope, već i ideju civilnog društva kome navodno teži.
Kako tumačiti činjenicu da je opelo stradalnicima Oluje u trebinjskoj crkvi držao penzionisani vladika Atanasije, a ne vladika Grigorije? Čini se da u slučaju vladike Grigorija preovladavaju lični interesi i da njemu ostaju nevažni i civilni i nacionalni interesi. Činjenice govore da je ogromna imovina eparhije u Dubrovniku stavljena u funkciju upravo vladike Grigorija, jer kako tumačiti njegovu iznenadnu ljubav prema crkvenim velikodostojnicima u Dubrovniku i kako razumjeti njegov ekumenizam nego da je vladika koristeći se njome postao majstor za razumjevanje tržišnih vrednosti crkvene imovine koja je u tom gradu ogromna , sa nepoznanicom gđe završavaju sredstva od rentiranja te imovine?
Da li je priča o vladiki Grigoriju i njegovom poništavanju u istih mah civilnih i nacionalnih vrednosti započeta simboličkim otkrićem multifunkcije dubrovačkog sveca Svetog Vlaha u čiju čast je vladika organizovao obeležavanje njegovog imendana u Dubrovniku , vajkajući se tim povodom da Srbi ,,da su znali da je Vlaho i naš”, kako to reče vladika, ,,ne bi bacali bombe na Dubrovnik”. Zašto za svetoga Vlahu vladika Grigorije ima vremena a za stradalnike ,,Oluje” nema , znaju samo vladika i Bog. Ali tu je i vječna dilema i još nerazjašnjenja zagonetka da li vladika Grigorije uopšte vjeruje u Boga?
Zdravko Jovanović
Govori Srbija
